Digesta, XXIII, 2 ( Mommsen & Krueger, Berlin, 1954 ). 19 [ Marcianus ]. Capite trigesimo quinto legis Iuliae qui liberos quos habent in potestate iniuria prohibuerint ducere uxores vel nubere, vel qui dotem dare non volunt ex constitutione divorum Severi et Antonini, per proconsules praesidesque provinciarum coguntur in matrimonium collocare et dotare. Prohibere autem videtur et qui condicionem non quaerit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 [ Paulus ], pr. Lege Iulia ita cavetur : ‘ Qui senator est quive filius neposve ex filio proneposve ex filio nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremve sciens dolo malo habeto libertinam aut eam, quae ipsa cuiusve pater materve artem ludicram facit fecerit. Neve senatoris filia neptisve ex filio proneptisve ex nepote filio nato nata libertino eive qui ipse cuiusve pater materve artem ludicram facit fecerit, sponsa nuptave sciens dolo malo esto neve quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremve eam habeto. ’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 [ Ulpianus ], pr. In eo iure, quod dicit invito patrono libertam, quae ei nupta est, alii nubere non posse, patronum accipimus (ut rescripto imperatoris nostri et divi patris eius continetur) et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur. 1. Qui autem iuravit se patronum, hoc idem non habebit. 2. Ne is quidem debet habere, qui non suis nummis comparavit. 3. Plane si filius familias miles esse proponatur, non dubitamus, si castrensis peculii ancillam manumiserit, competere ei hoc ius: est enim patronus secundum constitutiones nec patri eius hoc ius competit. 4. Hoc caput ad nuptam tantum libertam pertinet, ad sponsam non pertinet: et ideo invito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet. 5. Deinde ait lex ‘ invito patrono ’: invitum accipere debemus eum, qui non consentit ad divortium: idcirco nec a furioso divertendo solvit se huius legis necessitate nec si ab ignorante divorterit: rectius enim hic invitus dicitur quam qui dissensit. Digesta, XXIV, 2 ( Mommsen & Krueger, Berlin, 1954 ). 11 [ Ulpianus ], pr. Quod ait lex : ‘ divortii faciendi potestas libertae, quae nupta est patrono, ne esto, ’ non infectum videtur effecisse divortium, quod iure civili dissolvere solet matrimonium. Quare constare matrimonium dicere non possumus, cum sit separatum. Denique scribit Iulianus de dote hanc actionem non habere. Merito igitur, quamdiu patronus eius eam uxorem suam esse vult, cum nullo alio conubium ei est nam quia intellexit legis lator facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conubium. Quare cuicumque nupserit, pro non nupta habebitur. Iulianus quidem amplius putat nec in concubinatu eam alterius patroni esse posse. 1. Ait lex : ‘ Quamdiu patronus eam uxorem esse volet. ’ Et velle debet uxorem esse et patronus durare: si igitur aut patronus esse aut velle desierit, finita est legis auctoritas. Digesta, XXXVIII ( Mommsen & Krueger, Berlin, 1954 ). 1, 37 [ Paulus ], pr. ‘ Qui libertinus duos pluresve a se genitos natasve in sua potestate habebit praeter eum, qui artem ludicram fecerit quive operas suas ut cum bestiis pugnaret locaverit: ne quis eorum operas doni muneris aliudve quicquam libertatis causa patrono patronae liberisve eorum, de quibus iuraverit vel promiserit obligatusve erit, dare facere praestare debeto. ’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11, 1 [ Ulpianus ], ... 1. Ut autem haec bonorum possessio locum habeat, uxorem esse oportet mortis tempore. Sed si divortium quidem secutum sit, verumtamen iure durat matrimonium, haec successio locum non habet. Hoc autem in huiusmodi speciebus procedit. Liberta ab invito patrono divortit : lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in matrimonio, dum eam prohiberet alii nubere invito patrono. Item iulia de adulteriis, nisi certo modo divortium factum sit, pro infecto habet. Digesta, L, 16 ( Mommsen & Krueger, Berlin, 1954 ). 134 [ Paulus ]. ‘ Anniculus ’ non statim ut natus est, sed trecentesimo sexagensimo quinto die dicitur, incipiente plane, non exacto die, quia annum civiliter non ad momenta temporum, sed ad dies numeramus. ► Bibliography Gothofredus, Fontes IV iuris civilis, Genève, 1653, pp. 264-350 ; Heineccius, Fontes III iur. civ., 1840, pp. 31-40 ; Demelius, Legum quae ad ius civile spectant fragmenta, in usum praelectionum collegit, Weimar, 1857, pp. 45-58 ; Rudorff, Römische Rechtsgeschichte, I, Leipzig, 1857, p. 54 ; Jörs, Ueber das Verhältnis der Lex Julia de maritandis ordinibus zur Lex Papia Pop

Digesta, XXIII, 2 (Mommsen i Krueger, Berlin, 1954). 19 [Marcianus]. Zgodnie z trzydziestym piątym rozdziałem prawa Julii, ci, którzy niesłusznie uniemożliwili swoim dzieciom poślubienie lub zawarcie związku małżeńskiego lub którzy nie chcą dać posagu, na mocy rozwodów Sewera i Antonina, prokonsulowie i namiestnicy prowincji zmuszają ich do zawarcia małżeństwa i posagu. Ale wydaje się, że zabrania i ten, kto nie szuka warunku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 [Paweł], pr. Prawo Julii tak przestrzega: „Każdy, kto jest senatorem i którego syn, wnuk lub prawnuk jest jego, aby ktoś z ich narzeczonej lub żony świadomie podstępnie podstępem nie posiadał libertyny lub jej, która sama, której ojciec lub matka, uprawia sztukę zabawiania. Ani córka senatora, ani siostrzenica syna, ani prawnuczka wnuka zrodzona z libertyna, ani ta, której ojciec lub matka sami uprawiali sztukę zabaw, nie mogą być świadomie panną młodą lub zamężną przez złe oszustwo; ' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 [Ulpianus], pr.W tym prawie, które mówi, że wolność, która została mu poślubiona wbrew jego woli, nie może być poślubiona innej, akceptujemy patrona (jak jest to zawarte w pismach naszego cesarza i jego ojca chrzestnego) i tego, kto kupuje, zgodnie z tym prawem, aby go skuć w kajdanki, ponieważ wolność kupującego uważa się za skutą kajdankami. 1. Ale ten, kto przysiągł, że jest patronem, nie będzie miał tego samego. 2. Nie powinien go mieć także ten, kto nie nabył go za własne pieniądze. 3. Jest rzeczą oczywistą, że jeśli na żołnierza proponuje się syna rodziny, nie mamy wątpliwości, że jeśli powierzył do obozu służącą, to prawo to mu się należy, gdyż według konstytucji jest on patronem, a jego ojciec nie ma takiego prawa. 4. Rozdział ten dotyczy jedynie wolności zamężnej kobiety, a nie panny młodej: dlatego też, jeśli panna młoda wbrew woli opiekuna prześle wiadomość o wolności, zawiera małżeństwo z innym. 5. Następnie prawo mówi do „niechętnego patrona”: niechętnego, który nie zgadza się na rozwód, należy przyjąć: dlatego konieczność tego prawa nie uwalnia go od szalonej rozrywki ani też nie rozwodzi się z nieświadomym: bo o nim słuszniej mówi się, że jest niechętny niż o tym, który się nie zgadza. Digesta, XXIV, 2 (Mommsen i Krueger, Berlin, 1954). 11 [Ulpianus], pr. To, co mówi prawo: „Władza rozwodu małżonka patrona nie będzie”, nie wydaje się mieć wpływu na skutek rozwodu, który zwykle rozwiązuje małżeństwo na mocy prawa cywilnego. Dlatego nie można powiedzieć, że małżeństwo jest zawarte, gdy jest w separacji. Wreszcie Julian pisze o tym, że posag nie miał tej akcji.Słusznie, dopóki jej patron chce, żeby była jego żoną, nie powinna wychodzić za mąż za nikogo innego, bo prawodawca zrozumiał, że czyn wolnościowy jest jak zerwane małżeństwo, unieważnił jej małżeństwo z innym. Dlatego też, z kimkolwiek wyszła za mąż, będzie uważana za niezamężną. Julian nie uważa już, że nawet w konkubinacie nie może być kolejną patronką. 1. Prawo stanowi: „O ile sponsor chce, żeby została jego żoną. I musi chcieć być żoną i pozostać patronką: jeśli więc przestanie być patronką lub chcieć, kończy się władza prawa. Digesta, 38 (Mommsen i Krueger, Berlin, 1954). 1, 37 [Paweł], pr. Libertyn będzie miał pod swoją władzą dwóch lub więcej zrodzonych lub zrodzonych z niego, oprócz tego, który uprawia sztukę zabawiania się lub wynajmuje swoją pracę do walki z dzikimi zwierzętami, aby nikt nie podejmował się oddawania swojej pracy w darze lub czegokolwiek innego ze względu na wolność patronowi patrona lub ich dzieciom, co do których przysiągł, obiecał lub jest związany. ' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11, 1 [ Ulpianus ], ... 1. Aby jednak to posiadanie dóbr mogło nastąpić, konieczne jest zawarcie związku małżeńskiego w chwili śmierci. Jeżeli jednak rzeczywiście nastąpił rozwód, a mimo to małżeństwo trwa zgodnie z prawem, na takie dziedziczenie nie ma miejsca. I to postępuje u takich gatunków.Liberta rozwodzi się ze swoim niechętnym patronem: prawo Julii dotyczące orzeczeń małżeńskich utrzymuje ją w małżeństwie, podczas gdy inne uniemożliwiają jej poślubienie niechętnego patrona. Podobnie Julia uważa cudzołóstwo za nieczyste, chyba że rozwód został dokonany w określony sposób. Digesta, L, 16 (Mommsen i Krueger, Berlin, 1954). 134 [Paulus]. O „lataku” nie mówi się bezpośrednio po urodzeniu, ale w trzysta sześćdziesiątym piątym dniu, zaczynając wyraźnie, a nie dokładnie tego samego dnia, ponieważ cywilnie liczymy rok nie chwilami, ale dniami. ► Bibliografia Gothofredus, Fontes IV iuris Civilis, Genève, 1653, s. 264-350; Heineccius, Fontes III juris. obywatel, 1840, s. 31-40; Demelius, Fragmenty ustaw z zakresu prawa cywilnego, zebrane na potrzeby wykładów, Weimar, 1857, s. 45-58; Rudorff, Römische Rechtsgeschichte, I, Lipsk, 1857, s. 25. 54; Jörs, Ueber das Verhältnis der Lex Julia de maritandis ordinibus zur Lex Papia Pop